بررسی مقایسه ای آزادیها در حقوق اسلام و اعلامیه جهانی حقوق بشر

انسان هنگامی می تواند احساس آزادی کامل و مطلق نماید که در محیط آزاد و دور از افراد بشر زندگی نماید .ولی این امر غیر مقدور و غیر عملی می باشد . زیرا ساختمان جسمی و نیازهای هر انسان طوری است که نمی تواند احتیاجات خود را به تنهایی  برآورد نماید. بنابراین هر انسان اجتماعی نمی تواند از آزادی خود بطور غیر محدود استفاده نموده و بهرمند گردد. و در بسیاری از موارد با آزادی و منافع دیگران روبرو شده و یا آزادی آنان تضاد پیدا می کند این است که گفته اند هر فرد در جامعه آن قدر می تواند آزادی خود بهره مند گردد که آزادی دیگران تجاور نکرده و لطمه ای وارد  نکند. حدود آزادی افراد بشر قانون که عهده دار نظم اجتماعی است معین می کند. حقوق انسان شامل قواعد و نهادهایی است که از حیث اصول کلی تر در هر مللی به گونه ای یافت می شود .در برسی تاریخ عقاید حقوقی ، دانشمندان نظریات متفاوت و حتی متضادی درباره منشاء حقوق بشر ابراز شده است که جای بحث آ ن در این مقوله نیست اما می تواند این مطلب عنوان کرد که عده ای منشاء صدور حقوق بشر را ذات باریتعالی ( نظریه الهی ) و یا در ذات طبیعت (نظریه حقوق طبیعی) و یا ذات انسان (نظریه فردی ) دانسته اند . عده ای دیگر گفته اند ، حقوق فقط ساخته و پرداخته دولت (نظریه دولتی ) می باشد . اما آنچه مسلم است با ظهور اسلام مقررات حقوقی که با اصول و  مبانی حقوقی دینی مغایر داشت مردود اعلام شد و سایر مقررات حقوق مورد  تائید قرار گرفت یکی از منشور حقوق بین المللی بشر که از اسلام تاثیر  پذیرفته است اعلامیه جهانی حقوق بشر است . منشاء و مبانی حقوق اسلام نیز  اصولا حول سه محور قرآن سنت و تهیه و تدوین گردیده است .

منشاء مبانی حقوق اسلامی

حقوق اسلامی حول سه محور تهیه و تدوین گردیده است . این محورها عبارت  از قرآن و سنت و اجماع و عقل می باشد که جای بحث آن در این مختص  نیست ولی به اجمال می توان به این موارد پرداخت .

قرآن

یکی از موارد سر چشمه حقوق اسلامی ، برخواسته از کتاب آسمانی است  کتابی که منبع لایزال وحی بر پیامبر اعظم نازل شده و بنیان و استخوان بندی  اصلی عقاید اسلامی را تشکیل میدهد . در قرآن آمده است . ما پیامبرانمان را با دلیل های روشن فرستادیم و آنها کتاب و ترازو را نازل کردیم تا مردم به عدالت عمل کنند .

سنت

حضرت محمد (ص) خاتم پیامبران رسول خدا و ائمه معصومین (ع) که از نعمت عصمت هم برخوردار است . و گفتار معصومین (ع) به عنوان مبانی حقوق اسلامی به شمار می آید . چون معصومین (ع) رسول اکرم و حضرت علی (ع) و فرزندان پاکش تا امام  دوازدهم هم دارای عصمت هستند می تواند شریعت اسلام را لمس و بر مومنین و جامعه بشری عرضه کند .

مستقلات عقلیه

از دیدگاه قرآن حاکم مطلق جهان از آن خداوند باریتعالی است (له ملک السماوات و الارض ) و در این مورد برای خدا شریکی منصور نیست (ولم  یکن له شریک فی الملک ) اما اگر خداوند اراده فرماید زمام اختیار  فرمانروایی ملک را به ملک را به دیگران تفویض می کند .  لذا بعضی اوقات بشر هم می تواند بر حسب مشیت الهی زمان امور را بدست  گیرد و بوسیله مستقلات علقی یک سلسله قواعد طبیعی و بدیهی را بوجود  آوردند . ابوعلی سینا –خواجه نصیر طوسی- ابن خلدون –امام محمد غزالی –  فارابی و بیرونی و دیگران از نمایندگان نظریه فطری مذهبی اسلامی به شمارمی آیند .

منشاء و مبانی اعلامیه جهانی حقوق بشر

برخی از مولفان حقوق بشر گفته اند به علت اعمال وحشیانه پاره ای از کشورها در نیمه اول قرن بیستم که با بهره گیری از کلیه وسائل علمی و فنی به شکنجه و نابودی انسانها بر خاسته بودند . وجدان بشریت بیدارشد با صدای  بلند تدوین یک اعلامیه بین المللی حقوق بشر را مطالبه می کرد در نتیجه مساله حقوق بشر در قرن بیستم از نو مورد توجه خاص واقع می شود . و بالاخره با تهیه و تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر همواره ادعا نامه های رسمی علیه رژیمهای گذاشته وعده تضمین حقوق مزبور در برابر تجاوزات  احتمالی آینده بوده است .

اعلامیه های جهانی حقوق بشر مبتکر حقوق بشر نبوده است بلکه ادیان الهی به ویژه اسلام نخستین اعلامیه های حقوق بشر را برداشته و فلاسفه و دانشمندان نیز به گونه ای از حقوق بشر دفاع کرده اند قبل از اعلامیه جهانی حقوق در برخی از اعلامیه ها ومقررات داخلی کشورها مطرح شده است . به دیگر سخن حقوق و آزادیها مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر ترکیبی است از حقوق و آزادیهای بشری که قبل از از تاسیس سازمان ملل متحد وارد قوانین اساسی و دیگر قوانین اساسی و دیگر قوانین کشورهای مختلف جهان گردید بود . همچنین تاریخ تمدن بشر شاهد کوشش پیامبران و فلاسفه و متفکران و انسان دوستان شرق و مغرب زمین در اعتلای شان و کرامت انسان ودفاع از حقوق و آزادیهای اساسی اوست . که اگر بخواهیم مقایسه آن را حقوق اسلام که از پیشگامان دفاع از حقوق بشر بوده و بر کرامت و حیثیت انسان بر اساس آیه مبارکه ولقد( کرمنا بنی آدم )بر آن صحه گذاشته باید گفت که اعلامیه جهانی حقوق بشر مشتمل بر یک مقدمه و30 ماده است مقدمه اعلامیه مبین اندیشه های زیر بنایی است که الهام بخش نویسندگان اعلامیه در تدوین مواد بعدی بوده است که این امر باعث شد در عصر انقلاب کبیر فرانسه در اعلامیه جهانی حقوق بشر و شهروندی 1789 منعکس گردید و بالاخره تا اینکه تهیه و تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر درسال 1948 بوسیله مجمع عمومی سازمان ملل متحد منتهی گردید .

در اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آزادی ، برابری و برادری و در ماده 12 اعلامیه بر اصل عدم تبعیض تاکید دارد . که هرکس می تواند از حقوق و آزادیهای مندرج در اعلامیه بدون تفاوت ازلحاظ نژاد ، جنس ، مذهب، چنانکه منشور ملل متحد آرزو میکند بر خوردار گردد ، همچنین بدون تفاوت از لحاظ رنگ ،عقیده سیاسی یا هر عقیده دیگر ، همچنین ملت و وضع اجتماعی ، ثروت ، تولد یا هر موقعیت و نیز وضع سیاسی ، حقوقی یا بین الملل کشور یا سرزمینی که شخص به آن تعلق دارد . بقیه موارد را می توان به چهار دسته تقسیم است 1.

دسته اول : مواد (3تا 13حقوق) حقوق وآزادیهای شخصی

دسته دوم : آزادیهای عمومی و حقوقی سیاسی بنیادی است (مواد 18 تا 21 ) در این موارد آزادی

اندیشه ، عقیده مذهب و بیان ، نیز ازادی تشکیل اجتماعات و همچنین حق هر کس به مشارکت در اداره امور عمومی کشور خود از طریق شرکت در انتخابات و حق اشتغال و مشاغل عمومی اعلام شده است .

دسته سوم : مواد (12تا 17) مربوط به حقوق بنیادی فرد در رابطه با خانواده ، سرزمین اشیاء جهان خارج است.

دسته چهارم : مواد (12تا 27 )این دسته از حقوق ، نویسندگان این اعلامیه  در موارد 28تا 30 اصولی را ذکر کرده اند که ارتباط بین فرد و جامعه را نشان می دهد .

حقوق و آزادیهای شخصی ازادیهای فرد به وسیله اعلامیه های حقوق بشر منشور سازمان ملل متحد و اغلب قوانین اساسی کشورهای جهان تایید و حمایت شده اند2 همچنین آزادیهای فردی لازمه حیات بشر اجتماعی است و بدون داشتن آنها افراد جامعه نمی تواند از منافع اجتماعی خود متمتّّع گردد . بدین ترتیب هیچ کس نمی تواند از خود سلب آزادی کند یعنی از آزادیهای فردی صرف نظر نماید هم چنانکه دیگری هم نمی تواند به آنها تجاوزکند .

در جهان امروز مهم ترین حقوق آزادی فردی می باشد که آنها را در پنج عنوان کلی قرار می دهیم .

بند اول آزادی های مربوط به اعمال فردی

بند دوم آزادی های اندیشه و تفّّکر

بند سوم آزادی های تجمع وگروه بندی

بند چهارم آزادی های اقتصادی و اجتماعی

بند پنجم آزادیهای ناشی از اجرای عدالت

بند اول ازادیهای شخصی که در موارد اعلامیه جهانی حقوق بشر امده است که هر فردی حق زندگی و ازادی و امنیت شخصی دارد .هیچ کس را نباید در بردگی یا بندگی نگاه داشت . و داد و ستد بردگان به هر شکلی که باشد ممنوع است .

از نظر اسلام همه انسانها آزاد آفریده شده اند و حق دارند آزاد زندگی کنند .اسلام با برده داری و برده فروشی نیز موافق نیست و گامهای بزرگی در راه آزادی آنان برداشته است . اسلام علل بردگی رادر قدیم که متعدد بود محدود کرد . بردگی به علت فقر یا عجزاز پرداخت دین یا ارتکاب برخی از جرائم که درمیان اقوام و ملل قدیم رواج داشت در حقوق اسلام وجود ندارد . بنا براین می توان گفت لغو بردگی در عصر جدید با اصول و روح اسلام کاملا سازگار است . و از دیگر سو اسلام با شکنجه و آزار انسان و هتک حیثیت او مخالف است فلذا در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این امر مد نظر قرار داده است که در اسلام زندگی هر شخص مصون از فرض است و تجاوز به حیات با تمامیت جسمی بشر جرم است و مجازات دارد2 کمال اینکه در اعلامیه جهانی حقوق بشر نیز آمده است که هیچ کس نباید شکنجه شود یا تحت مجازات یا رفتاری ظالمانه و ضد انسانی یا تحقیر آمیز قرار گیرد.

آزادیهای عمومی و حقوق سیاسی

آزادیهای عمومی نیز لازمه کرامت انسانی است در اسلام به رسمیت شناخته شده است . که آزادیهای بند دوم و سوم و چهارم شامل آزادی اندیشه ، عقیده و بیان ، آزادی تشکیل اجتماعات وحق مشارکت در اداره عمومی کشور از طریق شرکت در انتخابات و حق اشتغال به مشاغل عمومی بر اساس حقوق اسلام جمهوری اسلامی تصریع و تضمین گردیده است 4.و اکثر مواد از اعلامیه تحت تاثیر حقوق اسلام تهیه و تدوین شده است از جمله دکتر علی وفادار .حقوق اساسی و تحولات

ماده 18- هر شخصی حق دارد از آزادی اندیشه ، وجدان و دین بهره مند شود

ماده 19- هر فردی حق آزادی عقیده و بیان  دارد .این حق مستلزم آن است که کسی از داشتن عقاید خود بیم ونگرانی داشته باشد و در کسب و دریافت و انتشار اطلاعات وافکار به تمام وسایل ممکن و بدون ملاحظات مرزی ،آزادانه باشد.

در اسلام حدود 300آیه در قرآن هست که مردم را به اندیشه وتفکر و تعقل دعوت می کند .که اصول دین باید با اندیشه و استدلال پذ یرفته شود و نه بصورت تقلیدی وکور کورانه پذیرفت .  در مورد آزادی دین و مذهب باید یاد آور شد که اسلام دین جهان مشمولی است .در عین حال بطور کامل به عقاید دیگران احترام می گذاردهنگام دعوت به اسلام اگر تقاضا می شد که عقیده ومذهب خود باقی می باشند مورد تعرض قرار نمی گرفتند و آزادی حفظ عقیده داده می شد. بر همین اساس در آیه 256 سوره بقره می فرماید لااکراه فی الدین قد تبین الرشد من الغی . امام علی (ع) در نهج البلاغه در توصیه خود به مالک اشتر درباره رعایت  قانون آزادیها مردم اعم از مسلمانان و کافر می فرماید : بر افراد تحت حکومت خود همچون حیوان درنده مباش که خوردن آنان راغنیمت بشماری ، زیرا که مردم دو دسته اند .یا برادر دینی تو و یا مانند تو انسانند .

بند سوم آزادی تجمع و گروه بندی در اعلامیه جهانی حقوق بشر ماده 2 آماده است که:

1-هر شخصی حق دارد از آزادی تشکیل اجتماعات ، مجامع و انجمن های مسالمت آمیز بهرمند گردد

2-هیچ کس را نباید به شرکت در هیچ اجتماعی مجبور کرد . اصل برابری که در اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آن تاکید شده از اصول مسلم حقوق اسلام است . اسلام همه افراد بشر را برابر می شناسد و هیچگونه امتیازی برای افراد به علت نژاد ، زبان ، رنگ و ملیت و تعلق و سرزمین خاص قائل نیست . اسلام ،هر گونه امتیاز طبقاتی و قبیله ای مخالف و در زمانی که اصل برابری را اعلام کرد که جوامع انسانی از نا برابریها و امتیازات و تبعیضات ناروا به شدت رنج می بردند.. قران اصل مساوات را با عبارتی جالب و رسا که در دیگر کتب آسمانی  بی سابقه است اعلام می دارد.یا ایها الناس اتقو ربکم الذی خلقکم من نفس الواحده .یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبایل لتعارفو ان اکرمکم عند انقکم .

این گونه آیات که مخاطب آن انسان است در آن به وحدت اصل و نسب انسان اشارت رخنه است . نشان می دهد که از نظر اسلام ، انسانیت مفهوم مشترکی است و همه ساکنان روی زمین و همه انسانهای گذشته و حال در آن برابرند .

در حقوق اسلام همه مردم ساکنان روی زمین و همه مردم از لحاظ حقوقی و تکالیف در شرایط مساوی برابرند . حتی زن و مرد جزدر موارد استثنایی تساوی زن و مرد در حقوق اسلام انکار ناپذیراست .

بند چهارم آزادیهای اقتصادی و اجتماعی

در مواردی از موارد اعلامیه جهانی حقوق بشر به آزادیهای اقتصادی اجتماعی بشرح ذیل اشارت یافته است .

ماده 17:

1-هر شخصی به تنهایی یا به صورت جمعی حق مالکیت دارد 2-هیچ کس را نباید خود سرانه از حق مالکیت محروم کرد .

ماده 28:

1-هر شخصی حق دارد که در اداره امور عمومی کشور خود مستقیما یا با وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند شرکت جوید .

2-هر شخصی حق دارد با شرایط برابر با مشاغل عمومی کشور خود دست یابد .

ماده 22:

1-هر شخصی حق دارد کار کند ، کار خود را آزادانه بر گزیند . شرایط منصفانه و رضایت بخش بر کار خواستار باشد و در برابر بیکاری حمایت شود .

2-...      3-...                4-...

ماده 25:

هر شخصی حق دارد که سطح زندگی مناسب برای تامین سلامتی و رفاه خود و خانواده اش به ویژه از حیث خوراک ، پوشاک ، مسکن ، مراقبت های پزشکی و خدمات اجتماعی ضروری برخوردارباشد . همچنین حق دارد که در مواقع بیکاری ، بیماری ، نقص عضو ، بیوگی ، پیری و یا در تمام موارد دیگری که به عللی مستقل از اراده خویش و وسایل امرار معاشش را از دست داده باشد ، از تامین اجتماعی بهره مند گردد .در اینجا سعی خواهیم کرد دیدگاه حقوقی اسلام پیرامون مواد فوق اعلامیه بیان داریم .

هدف علم و اقتصاد این است که توضیح دهد انسانها برای بهره بگیری از منابع جهان چگونه مساعی خود را سامان بخشند . حقوق مالکیت که در اعلامیه جهانی حقوق بر آن تاکید شده از اصول مسلم حقوق اسلام است در کتب فقهی به ضربه جهت حمایت مالکیت های فردی و جلو گیری از احجاف و ثروت ناشی از ربا ، غصب ، رشوه ، اختلاس ، سرقت ، قمار ، سوء استفاده از موقوفات ، اشارت رفته است و همچنین به اصل فلسفه تعیین خمس وزکات در اسلام تاکید شده است تا در درجه اول از ازدیاد و کثرت ثروت در دست یک عده معدود جلو گیری شود و در درجه دوم افراد فقیر و بی چیز بتواند با گرفتن خمس و زکات به زندگی خودشان ادامه بدهند . و در خصوص ماده 22 که در اعلامیه آمده است . نیز قانون اساسی جمهوری اسلامی و در اصل بیست و هشتم که بر گرفته از اسلام است در این مورد مقرر میدارد هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوقی دیگران نیست بر گزیند .

بند پنجم آزادیهای ناشی از اجرای عدالت

حقوق ناشی از اجرای عدالت بدین منظور است که اگر یک فرد از افراد جامعه مرتکب جرمی و خلافی گردید باید مطابق قوانین و مقررات موجود با آن رفتار می شود . مهم ترین حقوقی که برای افراد از جهت عدالت در اکثر قوانین اساسی و یا در قوانین عادلی کشورهای جهان نظور گردید . به قرار زیر می باشند .

1-داد خواهی

2-منبع بازداشت و توقیف افراد

3-علنی بودن محاکمات

4-منع تجسس خانه و مسکن افراد

5-حق داشتن وکیل مدافع

6-منع اقرار توام با شکنجه و اکراه و اجبار

این موارد در اعلامیه جهانی حقوق بشر با آنها پرداخته است که در اینجا به تطبیق آنها با حقوق اسلامی می پردازیم . دادخواهی بدین منظور است که برای هر شخص که مورد ظلم و تعدی واقع شده است حق دارد به مراجع ذی صلاح عدالت مراجع ذی صلاح عدالت مراجعه نموده و اظهار تظلم نماید و از مراجع مذکور بخواهد که جلو ظلم تعدی را بگیرند و مراجع ذی صلاح و عدالت هم موظف است و مکلف هستند به دادخواهی شخص مظلوم رسیدگی نموده و رفع ظلم از آن بنمایند . در غیر این صورت نظم جامعه به علت انتقامجویی افراد مختل می گردد. در اعلامیه حقوق بشر در ماده و ماده 10 به این دادخواهی پرداخته است .

ماده 8 – در برابر اعمالی که به حقوق اساسی فرد تجاوز کنند . حقوقی که در قانون اساسی با قوانین دیگران او به رسمیت شناخته است . هر شخصی حق مراجعه موثر به دادگاه ملی صالح دارد .

ماده 10- هرشخص با مساوات کامل حق دارد که دعوایش در دادگاهی مستقل و بی طرف منصفانه و علنی رسیدگی شود . چنین دادگاهی درباره حقوق و الزامات می یا هر اتهام جزایی که به او زده شده باشد تصمیم بگیرد .

ماده فوق که اعلامیه جهانی بشر ذکر شد در اسلام مورد تاکید قرار گرفته است . در حقوق اسلام هر کس حق دارد ، در برابر  اعمالی که حقوق او را مورد تجاوز قرارمی دهد به محاکم صالحه مراجعه کند و دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس می تواند به منظور دادخواهی به دادگاه صالح رجوع کند.

منع بازداشت و توقیف افراد

اصولا هیچ کس را نمی توان بدون دستور مقامات قضایی توقیف و یا بازداشت کرد . و در صورت بازداشت با دستور مقامات ذی صلاح باید موارد اتهام حداکثر ظرف مدت معینی به او اعلام و تفهیم شود . و در قانون اساسی انجتم میداری حکم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه به موجب قانون باشد .

در ماده 9 اعلامیه حقوق بشر آمده است که هیچ کس را نباید خود سرانه توقیف حبس یا تبعید کرد.

ماده 6  هر کس حق دارد که شخصیت حقوقی اش در همه جا به رسمت شناخته شود . در اصل سی و ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی اشعار می دارد حکم به مجازاتو اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و بموجب قانون باشد .

در اسلام اصل برائت شناخته استهیچکس را نمی توان گناهکار شناخت مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح به اثبات رسیده باشد .

علنی بودن محاکمات در جهان امروز نظارت و کنترل دستگاههای حکومت از آن جمله دادگاه ها با مردم است لذا باید  جریان محاکمه متهمین از طریق مطبوعات و دیگر رسانه های گروهی به اطلاع مردم برسد واز طرفی حضور افراد در جلسه دادرسی و محاکمه بلامانع باشد تا موجب شود از اعمال غرض احتمای قضات و تضییع حق متهم خود داری گردد .

در ماده 10 اعلامیه جهانی حقوق بشر به جریان علنی بوده محاکمات اشارت رفته است که هر شخص با مساوات کامل حق دارد که دعوایش را در دادگاهی مستقل و بی طرف منصفانه و علنی رسیدگی شود . و چنین دادگاهی درباره حقوق الزامات وی یا هر اتهام جزایی که به او زده شده باشد تصمیم بگیرد .

در ماده 11 هر شخصی که به بزهکاری متهم سده باشد بی گناه محسوب می شود تا هنگامی جریان محاکمه ای علنی که در آن تمام تضمین های لازم برای دفاع او تامین شده باشد . مجرم بودن وی بطور قانونی محرز گردد.

در قانون اساسی جمهوری اسلامی که نشأ ت گرفته از حقوق اسلامی هم به این اصل صراحت دارد بدین مضمون : محاکمات علنی انجام می شود و حضور افراد بلامانع است مگر آن که به تشخیص دادگاه علنی بودن آن منافعی عفت عمومی یا نظم عمومی باشد ویا در دعاوی خصوصی طرفین دعوی تقاضا کنند که محاکمه علنی نباشد .

منع تجسس خانه و مسکن افراد یکی دیگر از حقوق ناشی از اجرای عدالت منع تجسس خانه و مسکن افراد است . خانه و مسکن افراد مصون از هرگونه تعرض و تجسس هستند . خداوند در قرآن کریم به منع تجسس در امورات انسان کرده است 4. زیرا اسلام کرامت و منزلت انسانی و سلامت فیزیکی و روانی یکی از اساسی ترین حقوق انسانی تلقی می کند . فلذا قانون اساسی جمهوری در اصل 22 خود را با توجه بهاین اصل اسلامی اشعار دانسته است . که حیثیت ، جان ، مال ، حقوق ، مسکن و شغل اشخاص از قرّض مصون است مگر در مواردی که قانون تجاوز کند .

حق داشتن وکیل مدافع

در مورد داشتن وکیل مدافع اسلام و هم اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آن تاکید دارند و هیچ منافاتی در این دو دید گاه دیده نمی شود . در حقوق اسلامی هر یک از اصحاب دعوی حق دارند برای احقاق حق خود از طریق قضایی وکیل بگیرند.

ماده 6 –اعلامیه به این موضوع نیز اشاره دارد که هر کس حق دارد که شخصیت حقوقی اش در همه جا به رسمیت شناخته شود منع اقرار توام با شکنجه و اکراه و اجبار در اعلامیه هانب حقوق بشر منع اقرار توام با شکنجه و اکراه و اجبار در ماده 5 به آن پرداخت که هیچ کس نباید شکنجه شود و یا رفتارهای ظالمانه ، ضد انسانی یا تحقیر آمیز قرار گیرد . اما آنچه مسلم است اسلام بیش از هزار و چهار صد سال پیش با شکنجه و آزار انسان و هتک حیثیت او مخالف بوده است . در اسلام زندگی هر شخص مصون از تعرض است و تجاوز به حیات یا تمامیت جسمی بشر جرم است و مجازات دارد. قرآن کریم کشتن یک نفر بدون موجب مانند فنل همه بشریت است. بنظر اسلام هدف مجازات آزار و شکنجه مجرم نیست . لذا در این راستا اقرا به زور و شکنجه آن را فاقد وجاهت قانونی می داند و شکنجه را نفی می کند .ماده سی و هشتم قانون اساسی اشعار میدارد هر گونه شکنجه برای گرفتن اقرار و با کسب اطلاع ممنوع است ، اجبار شخص به شهات ، اقرار و یاد سوگند مجاز نیست . و چنین شهادت و اقرار و سوگند فاقد ارزش و اعتبار است . متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می شود .

ماده 58 – از قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) هم در این خصوص اشعار می دارد که : هر گاه یکی از مستخدمین و مأمورین قضائی یا غیر قضائی دولت برای که متهمی را مجبور اقرار کند ، او را اذیت و آزار بدنی کرده یا در این باب امری الله به حبس از شش ماه تا یک سال محکوم خواهد شد و اگر متهم به واسطه اذّّیت و آزار فوت کند مرتکب مجازات قاتل آمر قتل را خواهد داشت .

نتیجه

بررسی تاریخی ، جامعه شناسی و دینی نشان میدهد که اعتقاد به پاره ای حقوق فطری و ضروری برای بشری نباید آن را نادیده بگیرد از دیر بازوجود داشته است . در اسلام اعتقاد به این حقوق ناشی از اراده الهی و لازمه کرامت انسانی است وجود دارد .مکتب فطری در قرن هفدهم تحرک تازهای به این فکر داد و همین فکر در عصر انقلاب کبیر فرانسه در اعلامیه حقوق بشر و شهروند1789 منعکس گردید و بالاخره تهیه و تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال 1948 به وسیله مجمع عمومی سازمان ملل متحد منتهی گردید . در این راستا بر آن شدیم که طی تحقیقی پیرامون بررسی مقایسه ای آزادیهادر حقوق اسلام و اعلامیه جهانی حقوق بشر صورت گیرد هر چند بحث در باب مقوله آزادی بسیاری گسترده است . اما نتیجه ای که از این تحقیق بدست آمد. به این موارد می تواند اشاره کرد .

1-آزادی در ابعاد مختلف وجهه ای از پویندگی و عدالت اسلامی است .

2-بر آیند دیگر تحقیق تاثیر حقوق اسلام بر تدوین مواد بسیاری از اعلامیه مذکور بود .

3-اعلامیه جهانی حقوق بشر قواعد تعارضی با حقوق اسلام داشت از جمله به ماده 16 اعلامیه می توان اشاره کرد که هر مرد و زن بالغی حق دارند . به هیچ محدودیتی از حیث نژاد ، ملیت یا دین با همدیگر زناشویی کنند .و تشکیل خانواده بدهند و در تمام مدت زنا شویی و هنگام انحلال آن زن و شوهر در امور مربوط به ازدواج حقوق برابر دارند . در صورتیکه در دیدگاه حقوق اسلام ازدواج زن مسلمان با غیر مسلمان جایز نیست .

4-حریم خصوصی در حقوق خصوصی و حریم خصوصی در و غیر عمومی نیز از یکدیگر تفکیک نگردیده و گاهی دارای مرزبندی و عموما شناخت دقیقی در این مرزبندی و عموما شناخت دقیقی در این مرزبندی و حدود آن وجود ندارد . برای نمونه آزادیهای فردی فردی که موانع آزادی اجتماعی می شود مانند بی بند و باری و فساد و فحشاء در اعلامیه مذکور پرداخته نشده است . زیرا اگر سخن از آزادی می شود به این معنا نیست که آزادی هیچ محدویتی ندارد . آزادی فردی تا آنجا ارزشمند است که آزادی معی و حقوق دیگران آسیب نرساند و در تعارض با خواسته های فرد با جامعه قرار نگیرد .

5-جای تفسیر در اعلامیه حقوق بشر در موارد وجود دارد تا آنجایی که در ماده 30 بصورت تذکر و یاد آوری اشارت رفته است که هیچیک از مقرراتاعلامیه حاضر نباید چنان تفسیر شود که برای هیچ دولت ، جمعیت یا فردی متضمن حقی باشد . که موجب آن برای از بین بردن حقوق آزارهای مندرج در این اعلامیه فعالیتی انجام دهد یا به عملی دست بزند .